Het Militair Hospitaal Koningin Astrid speelde een pioniersrol toen ze in 1991 het eerste hyperbaar centrum in een ziekenhuis in België opende. Om dit centrum uit te rusten gaf de Landmacht ons een kamer in bruikleen.
Deze kamer, de COMEX 1500, was ontworpen als eerstehulpkamer voor de gevechtsduikers. En alhoewel deze aangepast en gemedicaliseerd werd, beantwoordde onze " Yellow Submarine " niet aan de definitie van een therapeutische hyperbare kamer.
Spoedig begonnen we aan onze speurtocht naar een echte therapeutische hyperbare kamer voor een ziekenhuis. Tientallen bezoeken aan hyperbare centra lieten ons de verschillende produkten op de markt kennen en gaf ons de mogelijkheid om deze te vergelijken. Maar het zien hoe de gebruikers hun kamers aanpasten om nog beter aan de behoeften te voldoen was minstens even interessant. Na dit alles kwamen we tot de conclusie dat heel wat hyperbare kamers aangepast waren aan het ziekenhuismilieu, maar dat een specifieke kamer voor dit milieu niet bestond !
Daarom begonnen we zelf aan de bepalingen en de specificaties voor dit medisch apparaat, dat een therapeutische hyperbare kamer is.
Vandaag, 10 jaar later, kunnen wij ons nieuw " instrument " in gebruik nemen. Deze kamer is de eerste module van een toekomstig hyperbaar complex, met als hoofddoel de behandeling van intensieve patienten. Deze kamer bied ons de mogelijkheid om 2 intensieve patienten op hun ziekenhuisbed, met alle medische apparaten die op de dienst intensive care gebruikt worden (monitoring, perfusies, beademingsmachine, enz...), op het zelfde moment te behandelen
Om de veiligheid en het comfort van de patient, maar ook van het medisch personeel te garanderen hebben we er speciaal op toegezien dat de binnenruimten groot genoeg zijn. Zo zijn de binnenafmetingen van onze kamer 8500 mm op een diameter van 2800 mm. Het therapeutisch gedeelte zelf heeft een bruikbaar volume van 40 m³.
Omdat de eerste jaren onze kamer polyvalent moet zijn, is de binneninrichting zo voorzien dat een comfortabel onthaal van 4 patienten op brancards of 16 zittenden mogelijk is.
Onze chronische patienten worden extra in de watten gelegd. Zij hebben de moeilijke keuze tussen drie radio-programmas, twee cd's, en een ontspannende film. Zij die willen lezen, hebben een persoonlijk leeslampje ter beschikking!
Het bijhorende commandobord is volledig geinformatiseerd. De verschillende parameters worden door 2, exclusief hiervoor gebruikte, computers in de gaten gehouden ; de eerste neemt de tijd en de druk voor zijn rekening, terwijl de tweede de therapeutische gassen verdeeld, en als alarmcentrale dient. Alles wordt gecontroleerd !
Alle geinformatiseerde besturingen hebben een elektrisch back-up, die op hun beurt nog eens mechanisch over te nemen zijn. Niets wordt aan het toeval overgelaten.
U kan al raden dat wij enorme hoeveelheden lucht nodig hebben… Niet minder dan 200.000 liter lucht hebben we nodig voor een " normaal " protocol (2.5 ATA gedurende 70 minuten). Onze luchtreserves zijn hierop voorzien : zo staat er maar liefst 500.000 liter perslucht klaar, onder druk gebracht door 2 Hoge Druk compressoren met elk een capaciteit van 72 m³/ Hr.
Maar dit alles stelt niets voor zonder gekwalificeerd kwaliteitspersoneel !
Om dit te bekomen, is er maar één mogelijkheid : permanente bijscholingen, het bijwonen van symposia, congressen, enz voor alle categorien van het personeel. Alleen op die manier kan de nodige kwalificatie en kwaliteit verzekerd worden.
Maar het slagen van een hyperbaar centrum is vooral de vrucht van Teamwork. Met, in ons geval, drie verschillende ploegen : de geneesheren, de verpleegkundigen en de Caisson Masters.
Zonder de rollen van de geneesheren en de verpleegkundigen te willen onderschatten, zijn het toch de Caisson Masters die " de machine doen draaien " : de Musketiers, zoals ze hier worden genoemd, 24/7 ten dienste van het hyperbaar centrum.
Robert, Christian, Bart, Daniel en Yoerik verzekeren de dienst met hun professionalisme, een stevige para-medische opleiding, en een grenzeloze beschikbaarheid ten opzichte van onze patienten.
Wenst u bijkomende informatie, twijfel niet : 

Historiek

Hyperbare zuurstoftherapie is in België zeer slecht gekend, in tegenstelling tot omringende landen zoals Frankrijk, Duitsland, Italië, en in de Verenigde Staten, waar hyperbare centra vrij algemeen verspreid zijn. De hyperbare therapiekamers in België (er zijn er zo'n tiental, ingeplant in verschillende grote ziekenhuizen) zijn wel aanwezig, en sommige werden zelfs recent nog hernieuwd, maar om verscheidene redenen is het reëel gebruik ervan niet in overeenstemming met hun mogelijk nut.

Nochtans heeft de hyperbare zuurstoftherapie (HBO), zowel in het gebied van de urgentiegeneeskunde als in de "electieve" geneeskunde, een duidelijke plaats, en kan zij bij bepaalde aandoeningen zowel mensenlevens redden als de levenskwaliteit van patiënten verbeteren. Zoals voor elk geneesmiddel, moet natuurlijk ook voor HBO een goede indicatiestelling gebeuren. Zoals voor elk geneesmiddel moet een strikte controle van de toegediende dosis gebeuren, Zoals voor elk geneesmiddel, moet de duur en de frequentie van de toediening van zuurstof aan supra-atmosferische druk, nauwlettend gevolgd worden.

Als aan deze drie voorwaarden niet voldaan is, is het illusoir goede resultaten te verwachten van een behandeling met hyperbare zuurstof. Net zoals de toediening van een antibioticum geen enkel effect zal hebben als er geen infectie aanwezig is, zo zal ook de toediening van HBO geen enkel effect hebben indien er geen (lokaal of algemeen) zuurstoftekort aanwezig is.

Werkingsmechanisme van hyperbare zuurstoftherapie

Door hyperbare zuurstoftherapie probeert men een normale of zelfs supra-normale zuurstofdruk te herstellen in weefsels waar de oxygenatie onvoldoende is. Het gebruikte middel is de inhalatie van zuivere zuurstof aan supra-atmosferische drukken - meestal 2,5 absolute atmosfeer (ATA). Omwille van simpele fysische redenen moet de extracorporele druk gelijk zijn aan de druk die in de long heerst, dus moet de ganse patiënt aan diezelfde druk onderworpen worden.

De hyperbare zuurstofkamer

Elke hyperbare installatie, van de eenvoudigste tot de meest gecompliceerde, dient dus in feite enkel om een uitwendige druk te creëren die gelijk is aan de druk van de ingeademde zuurstof.

Er bestaan twee types hyperbare kamers:

De "monoplace" of éénpersoons-hyperbare kamer - de meeste hyperbare kamers in België zijn van dit type - bestaat uit een hermetisch afsluitbare, metale of plexiglazen cilinder, met een diameter van ongeveer één meter, waar de patiënt, op een brancard, ingeschoven wordt. Vervolgens wordt deze cilinder met zuivere zuurstof onder druk gebracht. De patiënt is volledig in de zuurstof "ondergedompeld", en dus moeten strikte voorzorgsmaatregelen genomen worden om statische electriciteit te vermijden. Hoewel communicatie met de "buitenwereld" vlot mogelijk is, via een intercomsysteem, is het isolement van de patiënt bij dit soort kamers toch een sterke belemmering. Voor patiënten die zich in een kritische hemodynamische of respiratoire toestand bevinden, is het "management" enkel mogelijk op afstand, is de toediening van medicatie enkel mogelijk via een vooraf geïnstalleerde, drukbestendige intraveneuze lijn, en in het geval van levensbedreigende problemen kan enkel een snelle decompressie de patiënt bereikbaar maken.

Meerpersoons hyperbare kamers ("multiplace") zijn ruimer, en de behandeling van meerdere patiënten tegelijk is erin mogelijk. Belangrijker is, dat één of meerdere verplegers of geneesheren gedurende de ganse behandeling bij de patiënt aanwezig kunnen zijn, binnen in de hyperbare kamer. Dit is mogelijk omdat de druk in de kamer opgebouwd wordt met perslucht; enkel de patiënt ademt zuivere zuurstof in, via een hermetisch masker, endotracheale tube of plexiglazen koepel. Niet alleen is een volledig management van nabij mogelijk voor kritische patiënten, ook het optreden van middenoor-barotraumata tijdens het verhogen van de uitwendige druk wordt door een betere begeleiding van de patiënt vermeden. Infuzen, spuitpompen, respi, aspiratie, monitoring, alle "intensieve zorgen" apparaten kunnen binnen in de hyperbare kamer voorzien worden. Deze kan dus omgevormd worden tot een echte "intensive care" kamer, en de intensieve behandeling van de patiënt moet op geen enkel ogenblik onderbroken worden.

GASGANGREEN - ANAEROBE WEKE WEEFSEL INFECTIES

Theoretische begrippen:

Bij gasgangreen door Clostridium spp., kunnen door middel van HBO weefselzuurstofdrukken bereikt worden, in de geïnfecteerde weefsels, van meer dan 250mmHg. Deze hoge zuurstofdruk inhibeert zeer snel (tijdelijk) de productie van het alfa-toxine door de Clostridia. Dit laat echter toe de fulminante voortschrijding van de infectie te stoppen, op voorwaarde dat de HBO herhaalde malen toegediend wordt (3 keer de eerste 24 uur, twee keer daags nadien). Daarbij komt dat door het verhogen van de zuurstofdruk in de geïnfecteerde weefsels, een bacteriostatisch effect bereikt wordt op de (anaerobe) kiemen zelf. Ook de bactericiede werking van de neutrofiele witte bloedcellen, die voor een groot deel berust op de vorming van reactieve zuurstofmetabolieten in de lysosomen, wordt door een voldoende aanvoer van moleculaire zuurstof hersteld. Tenslotte is het zo, dat de werking van bepaalde antibiotica, zoals aminoglycosiden, in hypoxisch milieu duidelijk aan effect inboet.

Bij uitgebreide en ernstige infecties van de weke weefsels (necrotiserende fasciitis of cellulitis, gangreen van Fournier, niet-clostridiale myositis, pyoderma gangrenosum) heeft HBO eveneens dezelfde gunstige effecten, echter op minder spectaculaire wijze.

Indicaties voor HBO:

CLOSTRIDIAAL GASGANGREEN (aanwezigheid van grampositieve bacillen op rechtstreeks onderzoek, fulminante progressie, intramusculaire aanwezigheid van gas op RX). Een combinatie antibiotherapie, een aangepaste vochttherapie en indien mogelijk, de drainage van ettercollecties en een fasciotomie moeten voor de HBO sessie ingesteld en uitgevoerd worden. De eerste 24 uur worden de HBO sessies om de 8 uur herhaald, nadien 2 maal per dag tot de infectie bedwongen is (meestal na de 5de dag).

BELANGRIJKE INFECTIES VAN DE WEKE WEEFSELS Chirurgie en antibiotherapie zijn de pijlers van de behandeling. HBO moet geassocieerd worden bij aantasting van de algemene toestand of bij dreigende necrose van de weefsels (uitgebreid oedeem, slechte vasculaire toestand). Er worden twee HBO sessies per dag gegeven.

Opmerking: De vroegtijdige toepassing van HBO, ter preventie van anaerobe infectie bij uitgebreide, vervuilde wonden of bij wonden waar de vascularisatie onvoldoende is (NB crush- en compartiment-syndroom) wordt meer en meer toegepast, zeker in het geval van open beenbreuken (gezien de moeilijke en langdurige behandeling van osteïtis).