Li 15 di novimbe 2002, dins lès aujminses do tèyâte di Nameûr, on raploû d’ ène (tote) pitite trintinne di djins (wêre di prumêre djonèsse mins avou Valmy Fèaux èt Bèrnard Baye) po l’ prèzintaedje do lumèro "0" di cki duvréve crèche come ène "pan-walone" rivûwe. Batîjîye "Walons", èle èst mèteuwe au monde grâce a on arindjmint èteure Èl Bourdon, Les cahiers Wallons, Èl Mouchon d’ Aunia, Lë Sauvèrdia èt SingulierS. Minme ki ça duvréve ptète si kandjî è on vraîy afrondichaedje. Po l’ momint, on s’ continte d’ afroyî ène novèle voye…

"Come ça n’ si poléve nén fé sins liards, ki n’ faléve nén (dèdjà ?) rissatchî à chake lèus fayés 4-5 z’ uros d’ subsîdaedjes, ki l’ Francèse Comunoté Walonîye-Brusèles èst todi ène miète discaurlêye, nosse Van Cau di Minisse-Prèsidint a doné l’ aspalâdje ki nos mankéve èt lès sakants mastokes ki trinnîne co au fén fond d’on ridant dèl’ Rèdjion Walone", nos a, nos xhone-t-i èt tot dijhant bén dès mèrcis, èsplikî Djan-Luc Fauconnier, prèsidint do "Consey dès Rèdjonaus Indodjinnès Linwaedjes" èt maîsse di cèrèmonîye.

Filip Hubert, brès drwèt d’ nosse Bon Rèdjionâl-Mwinrneu, nos a t-adon dit long èt laudje èt è l’ françès ki "Walons" è nd’aléve pèrmète à chake di nos di fé conxhance avou l’ linwe di l’ ôte èt dsus bia papî èt dizos bés afûrlaedjes.

Michèl Francard èstant lon èri, come i gn’avéve nélu po prinde li ratchwè po SingulierS, c’ èst Lucyin Somme, dès Walons Cayèts, k’ a tot à trake sitî priyî di côzer dins l’ riclape-li-vwè-au-lon (micro). I s’a continté d’nos dîre ki, si dins l’ timps

lès Rèlîs èstîne pus sovént k’a leû toû dès powètes, asteûre i sont prosateus po nonante au cint. Sins s’ vanter, il aréve polu radjouter k’i z-ont èto ène bèle pitite banslêye di sicrîjheus/arindjeus di pîces di tèyâte. Avoz vèyu/oyu "Lès mwaîs da Scapin" da Chantal Denis ? Nonna ? Vs avèz manké ène sakwè mins i vos dimère co li 20 di novimbe à Mautche po vos ratraper.

Dins lès "Ô-Mèlîyes" k’ ont shûvu èt pou l’ Mouchon d’ Aunia, Kristian Quinèt (?) dèl Lovîre nos a èsplikî, è l’ françès, k’ zèls i s’ avîne peû di nén dimèrer zèls minme èt piède leû prope idintité gangnîye en nonante ans d’ vikêrîye mins k’i n’ èstîne nén pus passèyisses ki ça èt ki riwêtîne pa padvant èt ratinde di griper do minme pîd avou tèrtos lès montêyes po d’ aler pus hôt (promotion en cohésion !?)

Po l’ Sauvèrdia, k’ a comincî è 1972, trwès djintîyes madames (k’on a mau oyu lès nos èt lès roviyî, domâdje èt mèya coulpa) si z-ont shûvu po bén dîre è walon k’zèles èstîne dès powètes èt nos lîre di leû propès bokèts po s’ sovnu dès timps passés èt lèyî co plin dins l’ néz l’ goût do molén à cafeu dèl marène èt nos fé dèl rèclame po l’ "Veûy volti", l’ ridjaubaedje da Gaziau k’ èstéve nos shène-t-i là mins k’ a volu dimèrer incognito.

Po l’ Bourdon, Danièle Trempont nos a lèyu "Trwès Môjos po fé on vilâdje" foû d’ sès sovnances d’ Afrike. Avant lèye, Djîpé Fauconî nos a dit ki l’ novèle rivûwe avéve à make profité dèl lodjistike aspouye èt dès fwaces d’ adjinsnaedje da Pîre Arcq èt dèl Môjo dès Walons. Mins, si nos avans bén xhoûté cki nosse pitit dwèt nos dijéve à l’ oreye èt sins volu racuzer, i parètréve ki, si c’èst vêla k’ on a tamjî èt machî è l’ mé lès farènes apwartêyes, rissatchî lès grumias, mète do sé èt d’ l’ euwe, sititchî l’ lîve, prusti l’ pausse, lèyî lèver èt mète au for, on n’ aréve pus wêre dimandé aus ôtes si volîne î copougnî ène miète… Esseki c’èst po ça ki l’ pwin, sins pus pont d’laton ddins, nos shène trop blanc ? trop tinre ?