11 juli 2002: Vlaanderen feest ! Exact 700 jaar na de Guldensporenslag, waarbij het Franse ridderleger van Filips de Schone in de pan gehakt werd.

Nochtans, bij de Guldensporenslag draaide het om alles, behalve om een Vlaams nationaal gevoel. En toch viert de Vlaamse Gemeenschap die 11de juli zevenhonderd jaar later als het symbool bij uitstek van zijn identiteit. De reden hiervan vinden we bij Hendrik Conscience, de man die zijn volk leerde lezen met ‘De Leeuw van Vlaanderen’. Of hoe geschiedenis vaak meer zegt over wie ze schrijft dan over wie ze beleefd heeft.

Het conflict dat leidde tot de slag, was in de eerste plaats feodaal. De graaf van Vlaanderen verbrak zijn contract met zijn leenheer, de Franse koning. Op die strijd entte zich het sociaal conflict in de steden tussen het gegoede patriciaat en de ambachten over deelname aan het bestuur. Ook het economisch belang van de handel met Engeland was nooit ver weg.

Het enige element dat geen rol speelde, was het Vlaams-nationale. Wetenschappelijk onderzoek leert dat al één generatie na de slag het nationalistische primeerde. Het nationale bewustzijn had via de slag – of beter de overlevering ervan – de overhand gekregen.

De overwinning van de Vlamingen was totaal onverwacht. Een bescheiden ambachtenleger te voet dat de militaire crème de la crème in de pan had gehakt. De overwinning kreeg een collectief karakter: dé Vlamingen die dé Fransen hadden verjaagd. Je kan de euforie na de slag nog het best vergelijken met het gevoel dat het land overspoelt bij een zege van de Rode Duivels. Plots zijn we allemaal Belg.

Net zoals bij de Rode Duivels verdween dit gevoel weer. De steden kwamen op als nieuwe machtscentra. Maar door de overlevering had 1302 definitief een plaats verworven in de geschiedschrijving als gevecht voor de wetten en vrijheden van het vaderland' tegen Frankrijk.

Toen negentiende-eeuwse historici en romanciers op zoek gingen in het verleden naar gebeurtenissen die de jonge Belgische staat konden legitimeren, was het niet verwonderlijk dat ze in 1302 belandden. De dreiging van het 'annexionistische' Frankrijk was nog groot -- welke mythe kon beter de bevolking mobiliseren dan de Guldensporenslag?

Er werd een loopje genomen met de feiten. Robrecht de Bethune, de 'Leeuw' zat gewoon de hele tijd in een Franse gevangenis. Hij is dus nooit op de Groeningekouter geweest. Langs Vlaamse zijde vocht Guy van Namen, een Waal.

Maar toch kreeg. De Leeuw van Vlaanderen en dus 1302 kregen veel weerklank in flamingantische milieus, waar de strijd tegen de Fransen werd vervangen door die tegen de Walen.

1302 werd geleidelijk het symbool bij uitstek van de Vlaamse identiteit tot het in 1973 de dag van de Vlaamse Gemeenschap werd.

Dat hele verhaal vertel ik om de relativiteit ervan aan te tonen. De grondslag van dit conflict lag dus veeleer op sociaal-economisch vlak. Het welvarende Vlaanderen (West-, Oost-, Zeeuws- en Frans Vlaanderen) wilde onafhankelijkheid van haar vreemde bezetter. Trouwens, de hogere klassen in Vlaanderen waren Franstalig! In het hertogdom Brabant sprak de adel wel het Nederlands.

Hiermee wil ik niet zeggen dat een dergelijk feest geen waarde heeft. Het is belangrijk dat een gemeenschap een identiteit opbouwt, het is belangrijk dat mensen elkaar vinden en kunnen samenleven. Als Nederlandstalige Brusselaars is het dan ook van belang dat we dit feest vieren en ons manifesteren. Maar, laat het ons wel plaatsen! We leven in Brussel: een stad waar diverse gemeenschappen samenleven. Een stad waar we ons moeten handhaven, waar niet alles rozengeur en maneschijn is. Een stad waar het niet altijd evident is om in het Nederlands te worden geholpen op de spoedgevallendienst van een hospitaal, … Maar, het is gelukkig wel een stad waar de mensen elkaar onderling verstaan.

Vergeten we niet dat vanuit Vlaanderen er ook niet altijd even liefdevol naar Brussel gekeken wordt. Denken we maar aan de problematiek van het gratis seniorenvervoer op DE LIJN. Tientallen Koekelbergse senioren hebben mij laten weten dat ze nooit een pasje gekregen, niettegenstaande ze het tijdig hadden aangevraagd. Verschillende brieven heb ik mogen schrijven en vele telefoontjes heb ik hierover gedaan.

Sinds 1 juli zou alles opgelost zijn: Brusselse senioren kunnen gratis op de MIVB en er zijn akkoorden om gratis op DE LIJN en de TEC te stappen. Enfin !

Maar, het is feest ! Laat ons niet klagen ! Laat ons elkaar ontmoeten, laten we samen keuvelen en elkaar beter leren kennen. Laat zien aan de buitenwereld dat de Brusselse Nederlandstaligen een hechte gemeenschap vormen, open voor de anderen en toch zichzelf !