Opnemen van politieke verantwoordelijkheid betekent voor uitdagingen komen te staan. De bevoegdheden, in dit – voor mij – allereerste ambtstermijn, liggen allen in de gemeenschapsmateries:

• Nederlandstalig Onderwijs;
• Nederlandstalige Jeugd;
• Nederlandse Cultuur.

Beleid voeren doe je niet ondoordacht. Vandaar het nut van een beleidsbrief: wie zijn de partners, wat zijn de mogelijkheden en waar willen we heen ? Dat zijn de vragen die we in deze beleidsbrief willen beantwoorden.

Deze beleidsbrief handelt over de bevoegdheden Nederlandse Cultuur en Nederlandstalige Jeugd. De derde bevoegdheid, Nederlandstalig Onderwijs, maakt het voorwerp uit van een andere nota.

Het kader waarin we het Koekelbergse Nederlandse Cultuur- en Jeugdbeleid willen situeren is de bevordering van de sociale cohesie in onze gemeente, zodat de algemene kwaliteit van leven er voor iedereen beter op wordt. Immers, Koekelberg is de gemeente waar iedereen zich thuis voelt. En dat moet zo blijven.

In samenwerking met de gemeente, lokale partners, de VGC en de regelgevingen van de Vlaamse Gemeenschap willen wij een Nederlands Jeugd- en Cultuurbeleid uitbouwen voor alle Koekelbergenaars.

Immers, Cultuur is het cement om een samenleving of een gemeenschap mee samen te houden. Een doordacht en professioneel beleid ter zake is geen sinecure.

Het gaat ook om meer dan pure vrijetijdsinvulling. Het gaat ook om het doorgeven van waarden en normen die een gemeenschap bijeenhouden. In een tijdperk, waar het individualisme en ‘ik-gerichtheid’ steeds meer centraal komen te staan, wint het ondersteunen van normen en waarden, die ook op de collectiviteit gericht zijn, steeds meer aan belang.

Deze beleidsbrief werd voorgelegd aan het College van Burgemeester en Schepenen van Koekelberg.

Koekelberg, augustus 2001

Dirk Lagast,

Schepen van Nederlandse Cultuur,

Nederlandstalige Jeugd en

Nederlandstalig Onderwijs

Koekelberg is één van de negentien gemeenten van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. De gemeente heeft een oppervlakte van 1,18km² en is daarmee de op één na kleinste gemeente van België. Er leven ongeveer 16.000 inwoners in Koekelberg, d.i. om en bij de 13.400 inwoners per km².

Op het einde van de twintigste eeuw was ongeveer 72% van de Koekelbergse bevolking van Belgische nationaliteit. Nu zien we dit percentage gestaag de hoogte ingaan. Aan de basis hiervan ligt de vereenvoudigde procedure om de Belgische nationaliteit te verkrijgen.

Ongeveer 30% van de Koekelbergenaren is jonger dan 25 jaar. Dik de helft is tussen de 25 en 65 jaar en ongeveer 1/5^de is ouder dan 65 jaar.

Op bestuurlijk vlak zitten er vijf Nederlandstaligen in de gemeenteraad, die vijfentwintig zitjes telt. Het College bestaat uit de Burgemeester en zes Schepenen: vijf Franstaligen en één Nederlandstalige. Zij komen uit de Lijst van de Burgemeester (PRL, PSC, onafhankelijken, VLD, CVP en SP) en het FDF. De oppositie is samengesteld uit ECOLO, PS en VB.

De gemeenteraad draagt de verantwoordelijkheid voor het algemene politieke beleid van de gemeente. Het zijn de accenten die hier vastgelegd worden die ervoor zorgen dat er ruimte is voor het voeren van een specifiek beleid voor Nederlandse Cultuur & Nederlandstalige Jeugd. De verkozenen, behorend tot de Nederlandse taalrol, dragen niet alleen een verantwoordelijkheid voor het algemene beleid, zij spelen ook een bijzondere rol inzake Nederlandse Cultuur & Nederlandstalige Jeugd.

Het hele gemeentelijk beleid wordt uitgevoerd door het College van Burgemeester en Schepenen. Dat is dus ook het geval voor Nederlandse Cultuur & Nederlandstalige Jeugd. De Schepen bevoegd voor Nederlandse Cultuur & Nederlandstalige Jeugd legt zijn beleidslijnen voor in het College van Burgermeester & Schepenen, waar het besproken en goedgekeurd wordt.

Voldoende gemotiveerde en opgeleide ambtenaren in de administratie van de gemeente zijn een onmisbare schakel in de uitvoering van het beleid. Er wordt dan ook de kans geboden om zich voortdurend bij te scholen en te informeren, in hoofdzaak binnen het aanbod dat georganiseerd wordt door de Vlaamse Gemeenschapscommissie.

Op dit ogenblik beschikt de dienst Nederlandse Cultuur, Nederlandstalige Jeugd en Nederlandstalig Onderwijs over één voltijdse ambtenaar van niveau B. Voor de lokale bibliotheekwerking is er één medewerkster, niveau D, 9 uur per week ter beschikking.

De Gemeentelijke Nederlandse Cultuurcommissie is samengesteld uit vijftien personen, aangeduid door de gemeenteraad aangevuld met de raad van beheer van Gemeenschapscentrum De Platoo. In de GNCC wordt het gemeentelijk Nederlands Cultuurbeleid voorgesteld en besproken. De GNCC neemt ook zelf initiatieven en werkt hiervoor nauw samen met Gemeenschapscentrum De Platoo.

De Gemeentelijke Nederlandstalige Jeugdraad is samengesteld uit vijftien personen, aangeduid door de gemeenteraad aangevuld met lokale jeugdwerkingen en afgevaardigden uit de gemeenschapsraad. In de GNJR wordt het gemeentelijk Nederlands Jeugdbeleid voorgesteld en besproken. De GNJR ontwikkelt zelf de gemeentelijke vakantiewerking ‘Cadolleken’, i.s.m. de Gemeentelijke Basisschool. Voorts organiseert de GNJR jaarlijks diverse manifestaties en ondersteunt ze de lokale Chiro Sint-Anneke.

Het gemeenschapscentrum De Platoo is één van de tweeëntwintig gemeenschapscentra in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, erkend en gesubsidieerd door de Vlaamse Gemeenschapscommissie. Jaarlijks wordt het Gemeenschapscentrum betoelaagd vanuit de gemeente. De gemeente wil de relatie met deze partner verstevigen door één gemeenschappelijk cultureel jaarprogramma uit te werken. Ook op het vlak van het gemeentelijk jeugdbeleid wordt nauw samengewerkt.

Het gemeenschapscentrum steunt op de gemeenschapsraad, waarin naast vertegenwoordigers van de overheid, een observator vanuit de gemeente, gecoöpteerde geëngageerde individuen en afgevaardigden uit het Nederlandstalige verenigingsleven zitting hebben.

Het verenigingsleven in de gemeenschapsraad kunnen we onderverdelen in zes categorieën:

1. Amateuristische kunstbeoefening

• Harmonie Konako
• Emballage Kado
• Happy Dance

1. Seniorenwerking

• Grijze Geuzen
• Mensen met tijd

1. Jongerenwerking

• Chiro Sint-Anneke
• Pik Nik

1. Onderwijs

• Vriendenkring Gemeentelijke Basisschool
• Vriendenkring Koninklijk Atheneum Koekelberg

1. Sport & recreatie

• Brussels Petanque Masters
• Olympic SportingClub Koekelberg
• Roller Club Koekelberg
• Skating Club Koekelberg
• Yoga Club Koekelberg
• Zaalvoetbal FC Allegro
• Zaalvoetbal Het Gevaar
• Zaalvoetbal Tien op ’n rij
• Zaalvoetbal Berchem Boys
• Voetbalclub Skippy
• Sport en Spel

1. Volksontwikkeling

• Christelijke Middengroepenbeweging voor Vrouwen
• De Wende
• Diogenes
• Komitee Ontwikkelingssamenwerking Koekelberg
• Kristelijke Arbeidersvrouwen
• HVV Oudervereniging voor de Moraal
• Studiekring Midas
• Vlaamse Club Basiliek
• Vinotheek Koekelberg
• Willemsfonds
• West-In West-Uit Bru-West
• Club Henri Vanhuffel
• De Plazey-vrienden

De Vlaamse Gemeenschapscommissie heeft de wil uitgesproken om nauwer te gaan samenwerken met de Brusselse gemeenten. Koekelberg wil graag op deze uitnodiging ingaan. Zowel vanuit de GNCC, als vanuit de GNJR zal voor de realisatie van concrete projecten een beroep worden gedaan op de VGC.

Zoals voorzien in het Brusselluik van het decreet houdende het ‘stimuleren van een kwalitatief en integraal gemeentelijk cultuurbeleid’ zal Koekelberg in de toekomst naar een convenant groeien met de VGC.

De Vlaams Minister van Cultuur en Brusselse Aangelegenheden stippelt het Vlaamse Cultuurbeleid uit. De lokale Koekelbergse Nederlandse Cultuur- en Jeugdpolitiek wil zich inschrijven in het kader van het decreet houdende het stimuleren van een kwalitatief en integraal gemeentelijk cultuurbeleid.

In Koekelberg kunnen we een drietal plaatsen aanduiden als culturele infrastructuur. Twee ervan zijn een puur gemeentelijke aangelegenheid, een derde is het lokale gemeenschapscentrum van de VGC.

• Mensen

Een kleine gemeente betekent beperkte middelen. Het hoeft dan ook geen betoog dat samenwerking de boodschap is, eerder dan te spreken over versnippering.

De natuurlijke partner om tot een lokaal Nederlandstalig Cultuurbeleid te komen in Koekelberg is dan ook het gemeenschapscentrum de Platoo. Een jaarlijkse subsidie en een gezamenlijk programma zijn het resultaat.

Beleidsaccenten voor de samenwerking gemeenschapscentrum – gemeente inzake Nederlandse Cultuur zien er uit als volgt:

• Ondersteuning en uitbreiding lokale festivals via Plazey & een buurtfeest;
• Organisatie van concerten: maandelijks vrijdagavondconcert, de jaarlijkse rode oortjes;
• Bevorderen van ontmoeting en versterken sociale netwerken: jaarlijkse culturele uitstap, de lentereceptie, verkiezing van de Koekelbergenaar van het jaar, het Feest van de Vlaamse Gemeenschap;
• Stimuleren van tentoonstellingen met lokale kunstenaars;
• Poëzie-evenementen;
• Vormingscursussen;
• Schoolprogrammatie;
• Kindercursussen;
• Organisatie taallessen Nederlands.

De gemeente publiceert de concrete activiteitenkalender in het gemeenteblad ‘Koekelberg News’ en op de gemeentelijke website ‘http://www.koekelberg.irisnet.be’

Deze samenwerking dient verder structureel te worden uitgebouwd om uit te monden in een echt gecoördineerd en geïntegreerd aanbod van beide partners.

Ook het verenigingsleven wordt niet vergeten. Via een klein bedrag kunnen de lokale verenigingen een beroep doen op steun vanuit de gemeente. Naast de ondersteuning van en samenwerking met het verenigingsleven erkend door de gemeenschapsraad, wordt gezocht naar samenwerkingsverbanden met Nederlandstalige en tweetalige verenigingen die (nog) niet behoren tot de gemeenschapsraad.

Daarnaast wordt onderzocht op welke manier manifestaties i.s.m. de beleidsdomeinen Franse Cultuur en Franstalige Jeugd kunnen worden ontwikkeld.

Ook de Katholieke Universiteit Brussel en de H. Hart Basiliek zijn potentiële partners waarmee in de toekomst kan samengewerkt worden.

Koekelberg levert al enkele jaren inspanningen voor de uitbouw van een Nederlandstalige bibliotheek. Naast het ter beschikkingstellen van een medewerkster voor 9 uur per week, worden regelmatig jeugdauteurs uitgenodigd en leesuurtjes georganiseerd voor de jeugd. Deze werking wordt verder uitgebouwd. I.s.m. de Hoofdstedelijke Bibliotheek zal het gemeentebestuur de ter beschikkingstelling van wisselcollecties organiseren voor de drie Nederlandstalige basisscholen in de gemeente: Unescoschool, Ursulineninstituut en Gemeentelijke Basisschool. Ook de organisatie van lezingen door jeugdauteurs wordt in die zin verder gezet, evenals de leesuurtjes i.s.m. de vakantiewerking Cadolleken.

In het kader van het jeugdbeleid organiseert de Gemeentelijke Nederlandstalige Jeugdraad de vakantiewerking ‘Cadolleken’ in de infrastructuur van de Gemeentelijke Basisschool. Die werking staat open voor alle kinderen van alle netten. Voorts is er de jaarlijkse steun aan de lokale Chiro Sint-Anneke, de organisatie van een kerstfeest en het feest van de Vrijzinnige Jeugd. Met middelen van de VGC (Sociaal Impulsfonds) en steun van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest wordt een speel-o-theek opgestart voor Koekelbergse jongeren.

Het Koekelbergs Nederlands Cultuurbeleid wil zich inschrijven in het kader dat geboden wordt door de Vlaamse Gemeenschap met het decreet houdende het stimuleren van een kwalitatief en integraal gemeentelijk cultuurbeleid.

Er wordt dan ook vol ongeduld gewacht op de uitvoeringsbesluiten en de ter beschikkingstelling van een cultuurbeleidcoördinator die een cultuurbeleidsplan zal opmaken volgens de regels opgelegd door de Vlaamse Gemeenschap en die het plan zal uitvoeren via jaarlijkse actieplannen en een conventie met de Vlaamse Gemeenschapscommissie. Dat betekent dat het Koekelbergs cultuurbeleidplan afgestemd wordt op dat van de VGC.

Het cultuurbeleidplan zal steunen op een bundeling van de krachten en een hechte samenwerking met Gemeenschapscentrum De Platoo. De totstandkoming zal geschieden i.s.m. met adviesorganen als de Gemeentelijke Nederlandse Cultuurcommissie en de gemeenschapsraad. Immers, een echt cultuurbeleid moet afgestemd zijn op de noden en de verzuchtingen van de gemeenschap, de participant.

Naast de uitbouw van de ondersteuning van de verenigingen zal er ruimte zijn voor een eigen programmatie, met aandacht voor ontmoeting, podiumkunsten, feesten, tentoonstellingen en gemeenschapsvorming. Wat de ondersteuning van lokale verenigingen betreft, wordt de filosofie van complementariteit en subsidiariteit hoog in het vaandel gehouden. Hier wordt in eerste plaats gekeken naar het beleid en het aanbod van de VGC. Tegelijk wordt onderzocht hoe de samenwerking met verenigingen, die niet erkend zijn door de VGC of die niet aangesloten zijn bij de gemeenschapsraad, kan versterkt worden.

Concreet, betreffende de gemeenschapsvorming wil men bijdragen tot een versterking van de sociale netwerken in de gemeente: via een samenwerkingsverband met het Brussels Ombudscentrum, wordt in het oude deel van Koekelberg een ‘Meldingspunt’ ontwikkeld. Hiervoor zullen middelen gezocht worden bij diverse overheden, zoals de VGC.

Een niet onbelangrijk aandachtspunt in het cultuurbeleidsplan is de uitbouw van een lokale Nederlandstalige bibliotheek in Koekelberg. Er wordt gewerkt aan de structurele uitbouw en organisatie van wisselcollecties van de Hoofdstedelijke Bibliotheek aan de Koekelbergse basisscholen (Unesco, Ursulinen en Gemeentelijke Basisschool). Voorts worden de inspanningen voor lezingen door jeugdauteurs voor leerlingen van het basisonderwijs verder gezet. I.s.m. de gemeentelijke vakantiewerking ‘Cadolleken’ worden leesuurtjes georganiseerd voor de deelnemertjes aan de vakantiewerking. De inspanningen moeten opgedreven worden voor het vinden van een gepast lokaal om, in eerste instantie via een uitleenpost van de Hoofdstedelijke Openbare Bibliotheek, een tastbare en concrete Nederlandstalige Bibliotheekruimte te creëren in de gemeente, die mogelijk verder kan ontwikkelen tot een zelfstandige bibliotheek.

Het decreet houdende het stimuleren van een kwalitatief en integraal gemeentelijk cultuurbeleid vereist aparte aanpak voor het jeugdbeleid. Ook het jeugdwerkbeleid dient planmatig aangepakt te worden. Het Koekelbergse Nederlandstalig Jeugdbeleid schrijft zich in, in deze beleidsbrief en wil complementair zijn aan het jeugdwerkbeleidsplan van de VGC.

Als partner nummer één voor het lokale jeugdbeleid is er de Gemeentelijke Nederlandstalige Jeugdraad, die nauw samenwerkt met Gemeenschapscentrum de Platoo en het georganiseerde lokale jeugdwerk ondersteunt.

Samen met het gemeenschapscentrum wordt een programma opgesteld met plaats voor:

• Kindercursussen;
• Omnisportkamp;
• Schoolprogrammatie gericht op de lokale basisscholen.

Voorts wordt jaarlijks een feest van de Vrijzinnige Jeugd georganiseerd en een kinderkerstfeest.

De Gemeentelijke Nederlandstalige Jeugdraad organiseert jaarlijks een vakantiewerking binnen de infrastructuur van de Gemeentelijke Basisschool. Die lokale Nederlandstalige Vakantiewerking staat open voor alle kinderen, ingeschreven in het Nederlandstalig onderwijs. Er worden tussen de veertig en de zestig kinderen per dag opgevangen. Tijdens het schooljaar zorgt Cadolleken voor voor- en naschoolse opvang, evenals woensdagnamiddagactiviteiten. De werking van Cadolleken dient verder geprofessionaliseerd en uitgediept te worden. Pistes worden onderzocht om Cadolleken als organisatie te verzelfstandigen, waardoor de werking kwaliteitsvoller kan onderbouwd worden. Bedoeling is hiermee – eventueel door samenwerking met derden - een eigen identiteit en werking te ontwikkelen, die via – hetzij de VGC, het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, hetzij de Vlaamse Gemeenschap ondersteuning kan genieten.

Het gemeentelijk jeugdbeleid wil de lokale georganiseerde jeugdwerkingen ondersteunen en helpen, binnen de mogelijkheden die de middelen toelaten. Hulp wordt niet altijd aangeboden onder de vorm van financiële middelen of materiële ondersteuning: ook het mogelijk maken om lucratieve activiteiten op te zetten – bijvoorbeeld in het kader van een wijkmanifestatie, valt onder de noemer hulp.

De enige – door de VGC - erkende jeugdvereniging in Koekelberg is Chiro Sint-Anneke. De organisatie bereikt ongeveer een tachtigtal jongeren, van gemengde origine. Een groot deel ervan komt uit het oude deel van Koekelberg. Via omkaderde en georganiseerde activiteiten vullen zij de vrije tijd van een grote groep kinderen op zinvolle wijze in. Dergelijke werking verdient ondersteuning. Het probleem bij uitstek voor de Chiro Sint-Anneke is de gebrekkige huisvesting. Van oudsher logeert de organisatie in de kelder van een huis toebehorend aan de kerkfabriek. Door een reorganisatie van de middelen van de kerkfabriek en het Instituut van de Ursulinen is deze organisatie uit de boot komen te vallen. Er werd geen plaats voor hen voorzien in de nieuwe werking. Er moet dus uitgekeken worden naar een nieuwe huisvesting.

In een kleine gemeente, waar de oppervlakte beperkt is, is dat niet evident. Samen met de vzw Chirolokalen zoekt de gemeente naar een geschikte locatie en zet zij zich in om de nodige middelen te helpen zoeken bij diverse overheden: de VGC en de federale overheid (het Impulsfonds voor Migranten).

‘Huffel-Snuffel’ is de naam van een initiatief – ondersteund via het Sociaal Impulsfonds en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest – dat in Koekelberg een speel-o-theek wil oprichten. Een concrete samenwerking hiervoor wordt ontwikkeld met het Gemeenschapscentrum De Platoo, de lokale basisscholen, Cadolleken, de preventiecel en het jeugdwerk. Bedoeling is om zo snel mogelijk de Koekelbergse kinderen, op een georganiseerde wijze te laten genieten van kwalitatief hoogstaand speelgoed. Naast het ontlenen van speelgoed, wordt onderzocht hoe activiteiten ter plaatse kunnen ontwikkeld worden. Huffel-Snuffel is geïntegreerd in de werking van Brussels Ombudscentrum, en zoekt op die manier nauwe aansluiting met de buurt.